مطالعات جدید نشان میدهد ابتلای مادران به دیابت بارداری (Gestational Diabetes) میتواند خطر ابتلای کودک به اختلالهای رشد عصبی (Neurodevelopmental Disorders) مانند اوتیسم (Autism Spectrum Disorder) و اختلال کمبود توجه ـ بیشفعالی (ADHD) را افزایش دهد. با این حال، پژوهشگران تاکید دارند که نقش ژنتیک همچنان پررنگتر از عوامل محیطی است.
دیابت بارداری و اختلالهای رشد عصبی
پژوهشی روی بیش از 9 میلیون مادر باردار نشان داد کودکانی که در دوران جنینی در معرض دیابت بارداری قرار دارند:
- در نمرههای بهره هوشی (IQ Scores) پایینتر هستند.
- با 36 درصد افزایش خطر ADHD مواجهاند.
- با 56 درصد افزایش خطر اوتیسم روبهرو میشوند.
این یافتهها با نتایج منتشرشده در مجله The Lancet Diabetes & Endocrinology (2024) همسو است که روی بیش از 56 میلیون مادر و کودک انجام شده بود.
نتایج متناقض پژوهشها
اگرچه بیشتر مطالعات ارتباطی میان دیابت بارداری و اختلالهای عصبرشدی گزارش کردهاند، برخی پژوهشها هیچ رابطهای نیافتند. دلیل این تفاوت، کوچک بودن حجم نمونه در برخی مطالعات بوده است.
از سوی دیگر، عوامل جانبی مانند چاقی، مصرف سیگار و شرایط اجتماعی–اقتصادی نامطلوب نیز در زنان مبتلا به دیابت بارداری شایعتر است و میتوانند بر نتایج تاثیر بگذارند.
نقش ژنتیک و عوامل محیطی
- ژنتیک: مهمترین عامل خطر در بروز ADHD و اوتیسم است.
- محیط: عواملی همچون کمبود اسیدفولیک، آلودگی هوا و دیابت بارداری اثر خفیف تا متوسط دارند.
- ترکیب ژنتیک و محیط: مسیر اصلی شکلگیری این اختلالها بهنظر میرسد.
دیابت بارداری و سلامت بلندمدت مادر
تحقیقات نشان دادهاند دیابت بارداری علاوه بر تاثیر احتمالی بر رشد عصبی کودک، میتواند خطر ابتلای مادر را در سالهای آینده به بیماریهایی چون:
- دیابت نوع 2 (Type 2 Diabetes)
- بیماری قلبی (Cardiovascular Disease)
- سکته مغزی (Stroke)
- بیماری مزمن کلیه (Chronic Kidney Disease)
افزایش دهد.
جمعبندی
شواهد موجود نشان میدهند که دیابت بارداری با افزایش خطر اوتیسم و ADHD در کودکان همراه است، اما هنوز نمیتوان آن را علت مستقیم دانست. پژوهشهای آینده باید میان دیابت بارداری خفیف و شدید تمایز قائل شوند تا نقش واقعی این بیماری در بروز اختلالهای عصبرشدی روشن شود.
