دکترمحمدعلی اشرف مدرس - داخلی
آلرژیها و آسم با یکدیگر رابطه دارند و آنچه که میتوان درپیشگیری از حملات و تدبیر نشانهها انجام داد دراین مقاله آمده است.
بسیاری از این مسأله درشگفت میشوند که چه رابطهیی ممکن است میان آسم و آلرژی وجود داشته باشد وگاه سرخورده میشوند.اما تاآنجا که روشن شده، ارتباطات میان آلرژیها و آسم زیاد است و غالباً آسم وآلرژی با هم بروز میکنند.
همان موادی که شعلهی نشانههای تب یونجه hay fever را میافروزند ممکن است سبب بروز شناسهها و نشانههای آسم شوند مثل کوتاهی نفس، ویزینگ wheezing و به هم فشردگی قفسهسینه. این حالت را آسم آلرژیک allergic asthma یا آسم ناشی از آلرژی allergy-induced asthma مینامند. موادی مانند گرده گلها، مایــــتهای گرد و غبار dust mite و شورهی تن حیوانات خانگی از عوامل شعلهورکنندهی شایع به شمار میروند. دربعضی افراد آلرژیهای پوستی یا غذایی سبب بروز نشانههای آسم میگردند.
چگونه واکنشآلرژیک سبب پیدایش نشانههای آسم میشود؟
وقتی مواد شیمیایی موجود در دستگاه ایمنی (پادتن، آنتیبادی (در شناسایی یک مادهی بیضرر مانند گردهی درخت اشتباه میکند و آن را مهاجم خطرناکی میداند، عکسالعمل آلرژیک به وقوع میپیوندد. در تلاش برای حفاظت از بدن در برابر این ماده، آنتیبادیها به ماده آلرژیزا یا آلرژن allergen حمله میکنند. مواد شیمیایی آزاد شده توسط دستگاه ایمنی به بروز شناسهها و نشانههای آلرژی مثل احتقان بینی، آبریزش ازبینی، خارش چشمان یا واکنشهای پوستی منجر میشوند. دربعضی افراد، همین واکنش برریهها وراههای هوایی تأثیرگذاشته و به بروز نشانههای آسم منتهی میشود.
آیا درمان آلرژیها وآسم متفاوت است؟
استفاده از بعضی داروها هم نشانههای آسم را کاهش میدهند و هم ازشدت نشانههای آلرژی میکاهند ولی بسیاری از داروها برای درمان یکی از این دو حالات طرحریزی شدهاند. مصرف مقدار اندکی ازاین داروها برای درمان هر دوحالت سودمند است. به عنوان مثال:
• تعدیل کننده لکوترین Leukotrien modifier. مونتلوکاست Singulair) montelukast) دارویی است که سبب تسکین نشانههای آلرژی وآسم میشود. این دارو را تعدایلکنندهی لکوترین مینامند و این قرصکه روزانه مصرف میشود به کنترل مواد شیمیایی آزاد شده ضمن واکنش آلرژیک کمک میکند. در موارد نادر، این دارو و سایر تعدیلکنندههای لکوترین با بروز واکنشهای روانشناسیک ازجمله فکر خودکشی ارتباط داشته است. به محض بروز هر نوع واکنش روانشناسیک پس ازمصرف هریک از این داروها باید به پزشک مراجعه کرد.
•شاتهای آلرژی (ایمونوتراپی). شاتهای آلرژی با کاهش تدریجی عکسالعمل دستگاه ایمنی نسبت به بعضی عوامل شعلهور کنندهی آلرژی به درمان آسم کمک میکند. درایمونوتراپی از تزریق منظم مقدار اندکی آلرژن که سبب شعلهور شدن نشانهها میشود استفاده میکنند. با گذشت زمان، پس از این تزریقها، دستگاه ایمنی نسبت به آلرژنها ازخود تحمل نشان میدهد و به این ترتیب، شدت واکنشهای آلرژیک کاهش مییابد. به این ترتیب، نشانههای آسم نیز کاهش مییابد. دراین روش درمان معمولاً، لازم است تزریق ها به طور منظم طی یک دورهی 3 تا5 ساله انجام شود.
برای درمان آلرژیها یا آسم، به ویژه اگر گاهی نشانهها شدید باشند به داروهای دیگری نیز نیاز است. اما شناسایی و پرهیز از مواد آلرژیک که سبب شعلهوری نشانهها میشوند، مهمترین گامی است که باید برداشته شود.
چهکسی درمعرض آسم آلرژیک است؟
سابقهیخانوادگی آلرژی، عامل خطرساز اصلی برای آسم آلرژیک به شمار میرود. دچار بودن به تب یونجه یا سایرآلرژیها سبب افزایش احتمال دچار شدن به آسم میشود.
آیا تمام موارد آسم به علت آلرژی به وجود میآید؟
با وجودی که آسم آلرژیک، یکی از شایعترین انواع آسم است ولی انواع دیگری از این بیماری باانواع متفاوت عوامل شعلهور کننده وجود دارد. به عنوان مثال، دربعضی افراد آسم به علت نرمش، عفونت، هوای سرد یا بیماری ریفلاکس معده به مری (GERD) شعلهور میشود. دربسیاری ازافراد بیش ازیک نوع شعلهور کننده وجود دارد.
کنترل نشانهها
برای کنترل نشانهها باید به مسایل مربوط به عوامل شعلهورکنندهی نشانههای آلرژی و آسم آگاه بود و نحوهی محدود کردن تماس با این عوامل را آموخت. برای یافتن بهترین دارو برای تدبیر نشانهها باید با پزشک از نزدیک تماس داشت تا وی بتواند به طور منظم به بررسی تأثیر داروها بپردازد. از آنجا که ممکن است با گذشت زمان نشانهها تغییر یابند، لذا لازم است داروها نیز با تغییر نشانهها تطبیق یابند. باید شناسههایی را آموخت که با شعلهوری آسم به وجود میآیند و باید اعمالی را یاد گرفت که باید در زمان بروز این شناسهها انجام داد.
