مفهوم کلى زیبایى در انسان اگرچه در تمامی دنیا موردقبول و پذیرفته شدهاست ولى معیارهاى بررسى و تعیین عوامل مرتبط با زیبایى دربین جوامع و فرهنگهاى گوناگون متفاوت بوده و مورد مناقشه مىباشد. بهاینمعنى که یک چهره زیبا دربین قبایل سیاهپوست آفریقا ممکناست ازنظر مردم سفیدپوست اروپایى نازیبا و زشت بهنظرآید.
زیبایى از نقطهنظر تکاملى بهمعنى خصیصهاى در ارتباط با بقای انسان و پیشبرد صفات انسانى است و درضمن موجب بروز حس سلامتى، شادابى و زایندگى (Fertility) در شخص مىگردد.
زیبایى بهطورکلى فرد را ازنگاه دیگران در مقام بالاتری نسبت به افراد دیگر قرارمىدهد، زیرا دیده شده است که معمولاً در جامعه به زیبارویان بهاى بیشترى داده شده و از هرنظر امکانات و مشاغل بهتر و بیشترى دراختیار آنان قرارداده مىشود.
یک فرد زیبا داراى اعتمادبهنفس بیشترى است، زیرا خود را جذابتر و دلرباتر از همنوعان خود مىپندارد و راحتتر مىتواند در قلبها نفوذکند.
بهرغم عدموجود عوامل مورد قبول تمامی ملتها و جوامع درمورد تعیین زیبایى و زیباروبودن، یکسرى معیارهاى کلى دراینزمینه هست که عبارتنداز:
ـ متعادلبودن(Koinophilia)
ـ قرینهبودن خصوصیات
ـ اختلافات طبیعى بین دو جنس(Sexual Dimorphism)
ـ جوانى و بشاشبودن
ـ داشتن یک پوست بدون نقص و بدون ناخالصى.
معیارهاى زیبایى در مرد و زن با یکدیگر متفاوت بوده و اهمیت Sexual Dimorphism دراین بین قابلملاحظه میباشد.
شکل کلى صورت (ازنظر زیبایى) در خانمها بهصورت ایدهآل، باید بیضوى ملایم ولى در آقایان باید بهصورت مربع با قرینگى در نیمه بالایى صورت و چانه قوى باشد.
قرینهبودن لندمارکهاى صورت و پوستصاف و بدون ناخالصى در هردوجنس نشانه زیبایى و بشاشبودن مىباشند.
چانه و خط آرواره(Jawline) سهم مهمى در زیبایى صورت دارند که این نقش را باید جداى از خصوصیات گردن (ازنظر زیبایى صورت) دانست.
در آقایان یک چانه قوى و محکم، نشانه داشتن قدرت و اعتمادبهنفس است، درحالیکه در خانمها یک چانه کوچک و ملایم بیشتر موردقبول مىباشد. درصورتىکه چانه ازنظر ژنتیکى ضعیف باشد و تجمع چربى در زیرچانه(Submental Fulness) وجود داشته باشد، موجبمىگردد که شخص چاق، پیر و ازکارافتاده بهنظرآید.
باتوجه به نقش مهم چانه، آروارهها و گردن در زیبایى صورت (Facial Beauty) جاىتعجب ندارد که تعداد افرادىکه در جستجوى راههایى هستند تا این نواحى بهنظر بهترشده و ترمیم بیابند، رو به فزونی میباشند.
حجم صورت (با افزایش سن) در ناحیه بالا و طرفین زاویه فک و استخوان ماندیبل، بهسمت پایین افت پیداکرده و موجب کاهش زیبایى این منطقه مىگردد.
خصوصیات مورد قبول عامه براى یک چانه و گردن زیبا و بشاش عبارتنداز:
الف) حد تحتانى ماندیبولار بهصورت کاملاً مشخص (ازچانه تا زاویه فک) و بدون وجود افتادگى در ناحیه فک باشد.
ب) وجود Sub-hyoid Depression که موجب ایجاد حس یک گردن لاغر، بلند و خوشترکیب مىگردد.
پ) وجود برآمدگى غضروف تیروئید بهصورت ملایم (Mild).
ت) وجود حدّ قدامى عضله SCM بهطورىکه مسیر آن از استخوان ماستوئید تا استخوان استرنوم کاملاً مشخص باشد. البته این عامل داراى کمترین اهمیت در زیبایى چانه و گردن است.
ث) زاویه سرویکومنتال ١٠٥تا١٢٠درجه (یا بهعبارتى زاویه٩٠درجه بین خطوطSCM و سابمنتال) باشد. درصورتىکه این زاویه بیشتراز ١٢٠درجه باشد، بهصورتDouble Chin و یا ستبربودن گردن خودنمایى مىکند.
قابلذکراست که اگر بیرونآمدگى چانه (Chin Projection) نسبتبه ناحیه خلفى(عقبى)(Nose-Lip-Chin [NLC] Plane)کمتراز ۳میلیمتر باشد و همچنین اگر زاویه چانه دربخش تحتانى و خلفى بهصورت Well-defined باشد، نشانهای از یکصورت زیبا و متعادل میباشد و مقبولیت دارد.
با افزایش سن، تغییراتى در چانه، صورت و گردن رخمىدهد که موجب افت خصوصیات و معیارهاى زیبایى صورتمىگردد.
چربى درصورت و گردن بهصورت عادى در لایهها و فضاهاى متفاوت و مجزایى تجمع دارد. با افزایش سن، این تجمع چربى بهگونهاى تحتتأثیر قرارمىگیرد که در محوطه وسط صورت (Midface) کاهش تجمع (فرورفتگى گونهها) و در محوطه پایین صورت افزایش تجمع رخمىدهد که بهصورت سنگینشدن غبغب (Heavy Jowl)، نامشخصشدن خط آرواره و افتادگى کلّى قسمتهاى پایینى صورت خودنمایى مىکند.
سایر تغییرات صورت با افزایش سن عبارتنداز:
الف) آتروفى ساختمانهاى استخوانى صورت
ب) پتوز بافتهاى نرم صورت
پ) نازکشدن درم
ت) کاهشقابلیت ارتجاعی پوست (Skin Elasticity).
تغییرات ناشىاز سن در خانمها در مناطق وسط و پایین صورت، موجب مربعشدن صورت (کاهشOval بودن صورت) و کمشدن قرینگى لندمارکهاى صورت و در آقایان موجب بهوجودآمدن غبغب و محوشدن خصوصیات خط آرواره میگردد.
منبع:
Dermatologic Surgery, Vol. 42, No. 11S, Nov. 2016
