علل ریزشمو بهصورت گسترده و پخش در خانمها:
1) سن :همانطور که گفته شد اکثریت سالمندان نسبت به زمان جوانی دارای موهای کمتر و نازکتری هستند.
2) وراثت: در برخی اشخاص بهصورت ارثی موهای همهی قسمتهای سر با افزایش سن کمتر میشوند.
3) اختلالات هورمونی بهخصوص مشکلات تیروئید و سایر بیماریهای هورمونی که موجب ترشح بیشازحد هورمونهای مردانه میگردند.
4) داروها مانند قرص ضدحاملگی، داروهای ضدمالاریا، داروهای ضدتشنج، داروهای ضدپارکینسون، داروهای ضدتیروئید، داروهای پایینآورندهی چربیخون، داروی ضدجوش غرور جوانی بهنام ایزوترتینوئین )آکوتان،( داروهای ضدفشارخون، داروهای ضدسرطان، داروهایاعصاب، داروهای رقیقکنندهیخون، داروهای پایینآورندهی کلسترول، داروهای ضدنقرس، داروهای ضدالتهاب مثل انـواع کورتون، مقادیر بالای ویتامین Aو تریپتوفان و داروهای مخدر مانند کوکائین.
5) استرسهای روحی شدید که معمولاً۲ تا ۳ماه بعد باعث ریزشمو میشوند. بهنظرمیرسد که فولیکولهای موی زنان دربرابر فشارهای عصبی آسیبپذیرتر از آقایان است و لذا بهدنبال مشکلات روحی بیشتر و سریعتر دچار ریزش گستردهی مویسر میگردند.
6) بیماریهای بدنی شدید از هرنوع بهخصوص تب بالا و عفونت شدید که معمولاً۲ تا ۳ماه بعد باعث ریزشمو شده و موهای ریخته شده متعاقب بهبودی کامل دوباره درمیآیند.
7) زایمان که معمولاً چندماه پس ازآن تعداد زیادی از موها ریخته ولی غالباً همهی آنها مجدداً رشد میکنند.
8) بیماریهای عمومی بدن که ماهیت مزمن و طول کشیده دارند مانند سل، ایدز، سرطان ها و غیره.
9) آسیب مکرر مو ناشیاز رنگ مو، اکسیدان، صافکنندههای مو، سشوار، مِش، اطوی مو، فِرکردن و بهطورکلی هرگونه دست کاری مو بهصورت طولانی و مرتب.
10) مشکلات زنانه مانند تومورهای تخمدان.
11) اعمالجراحی و بیهوشی عمومی.
12) کمکردن وزن بهصورت شدید و ناگهانی بهخصوص با رژیمهای غذایی نامناسب و غلط.
13) برخی بیماریهای پوستی مثل اگزما و پسوریازیس در پوستسر موجب نازکشدن موها شده ولی اغلب با برطرفشدن آنها مشکل موها نیز برطرف میگردد.
14)کمخونیها مثل فقرآهن بهخصوص در خانمهایی که گیاهخوار هستند.
درصورتیکه خانمی دارای ریزشمو بهصورت گسترده و پخش باشد و علایم زیر در وی دیده شود باید تستهای آزمایشگاهی لازم ازطرف پزشک معالج برای ایشان درخواست شود زیرا این احتمال هست که میزان هورمونهای مردانه در خون او بالاتراز حد طبیعی باشد:
نامنظمی در عادت ماهانه بهخصوص اگر این مسأله بهمدت طولانی اتفاق افتاده باشد، جوش غرورجوانی )آکنه (بهصورت شدید و همراه با کیست ،موهای زائد درصورت و بدن، وجود علائم و صفات مردانه مانند کلفتشدن صدا، نازایی و ترشح شیر از پستانها.
برای تشخیص ریزشمو دو آزمایش ساده وجود داردکه عبارتنداز:
الف (تست کشیدنمـو :
دراین تست یک دسته چندتایی از موها را به آرامی کشیده و آن تعداد از موها را که بهآسانی کنده و جدا میشوند میشماریم.
ب( تراکم سنجی که درآن تعداد موها در هر سانتیمتر مربع شمارش شده و سپس درصدی از موها که ضعیف و نازکشده و درحال ریزش هستند را محاسبهکرده و نتایج حاصله موردارزیابی قرارمیگیرد.
هدفاصلی ازاین معاینات یافتن علت واقعی ریزشمو درخانم است. با درنظرگرفتن نتایج حاصلاز معاینهی فرد معمولاً یک دسته آزمایشها مانند بررسی وضعیت آهن بدن، هورمونهای زنانه و مردانه، وضعیت تیروئید و میزان روی و کلسیم خون ازطرف پزشک درخواست و گاهی حتی نمونهبرداری از پوستسر هم برای تعیین علت دقیق طاسی انجام میشود.
لازم به تذکر است که یافتن یک علت) بهجز آلوپسی آندروژنتیک زنانه( درخانم دارای طاسی دلیل این نمیشود که کاشتمو به درد ایشان نمیخورد بلکه دراین موارد باید ابتدا آن بیماری تحتدرمان مناسب قرارگرفته و پساز درمان )ویا حداقل ثابتماندن علائم بیماری( درصورت نیاز کاشت موی طبیعی انجام شود.
این فکر اشتباه است که صرفاً بهدلیل کمپشتی موها از اقداماتی نظیر رنگکردنمو، استفاده از اسپری و ژل پرهیز کنیم با این تصور که این کارها برای موهای کمپشت و نازک ضرر دارند. کار درست و منطقی این است که تعداد انجام این اقدامات را کاهش دهیم ولی انجام بهموقع آنها نهتنها باعث خوشحالتشدن موها میگردد بلکه با کاهش استرس فرد ممکناست در رشد بعدی موها هم مفید باشد باید متذکر شد که استفاده از اُکسیدان (بلیچ کنندههای مو (و موادیکه موها را صافمیکنند مثل (گِلَت ( اکیداً ممنوع هستند .کوتاه نگهداشتن موهای کمپشت و یا استفاده از مدلهای موی کوتاه نیز مفید هستند. در صورتیکه میخواهید موهایتان را رنگ نمایید توجه داشته باشید که کمپشتی موها با سایههای روشنتر رنگمو کمتر نشانداده شده و ازاین نظر رنگ موی روشن بهتر میباشد.
یکیاز دلایل مهم کمپشتی مو در خانمها کمبود آهن است و لذا پساز ارزیابی آهن بدن با تستهای آزمایشگاهی و درصورت لزوم مصرف داروی مناسب) فقط با تجویز پزشک) استفاده از مواد غذایی سرشار از آهن مانند گوشت قرمز، زرده تخم مرغ، میوهها و سبزیهای تازه بهویژه کرفس، جعفری، کاهو و اسفناج توصیه میگردند. جذبآهن موجود در اسفناج در حالت طبیعی چندان بالا نیست و بهتر است برای افزایش جذب آن را همراه با آبلیمو یا ماست مصرف کرد. مصرف ویتامین Cنیز به بدن کمک میکند تا بتواند آهن بیشتری جذب نماید. اگرچه موی درحال رشد نیاز زیادی به پروتئین دارد ولی استفادهی بیشتر ازحد لزوم موادپروتئینی تأثیری در رشد بیشتر موها نداشته و لذا توصیه نمیشود.
محلول موضعی ماینوکسیدیل در مبتلایان به کمپشتیمو باعث بهبود شرایط موها شده و لذا توصیه میگردد و غلظت2 درصد آن برای خانمها کافی است .ماینوکسیدیل باعث توقف ریزشمو و مقداری ضخیم شدگی در موهای نازک گردیده و بهطورکلی مانند آقایان منطقهی وِرتکس پاسخ درمانی بهتری نسبت به آن میدهد .در حدود 5درصد از کسانی که ازاین محلول استفاده میکنند دچار افزایش تعداد موهای صورت )گونهها، پیشانی و گاهی لببالا و چانه( شده با اینکه فرد اظهار میدارد که دارو را دقیقاً به موضع کمپشت استفاده کردهاست. علت این پدیده مشخصنبوده ولی این احتمال است که دارو ازطریق جریانخون به مناطق دیگر رسیده و یا اینکه اندکی از دارو به بالش مالیده شده و درحین خواب باصورت شخص تماس پیداکرده است. درهرحال این عارضه با تداوم مصرف محلول موضعی معمولاً در عرض یک سال کاهش پیداکرده و اگر هم دارو قطع شود موهای زائد بهوجود آمده بعداً ازبین میروند.
قبلاً برای درمان کمپشتی مو در خانمها از استروژن استفاده میشد ولی درحالحاضر بهدلیل تأثیر بیشترمحلول موضعی ماینوکسیدیل و مشخصنبودن فایدهی استروژن دراینزمینه استفاده ازآن منسوخ شدهاست. هورموندرمانی برای بیماریهای دیگر) مثل علائم یائسگی) ممکناست موها تأثیر منفی یا مثبت داشتهباشد. اگر خانمی درحال مصرف پروژسترون است از پزشک خود بخواهد که از پروژسترونهای نسل سوم) که شباهت کمتری به آندروژنها داشته و لذا ضرر کمتری برای رشد موها دارند ( استفاده نماید.
قرصهای سیپروترون استاید و اسپیرونولاکتون نیز گاهی برای کمپشتی موها در خانمها استفاده میشوند .قرص فیناستراید که برای طاسی مردانه در آقایان استفاده میشود به هیچعنوان در خانمها کاربردی نداشته و نباید مصرف شود.
