فتالات (Phthalates) یک اصطلاح غالب برای گروهی از مواد دارای اسیدفتالیک است که تصورمیرود برخیاز آنها سیستم اندوکرین انسان را مختل میکنند. بسیاریاز فتالاتهای موجود در پلاستیکهای نرم که در محیط اطراف ما بهطور روزمره یافت میشوند عبارتنداز: کاغذدیواری، صندلها، لاکناخن، عطر، پوششهای کفاتاق، فرشها و بسیاری دیگر. از آنجاکه مولکول فتالات از پلاستیک ترشح و درمحیطزیست نشط و انتشار پیدا مینماید لذا ما هر روزه درمعرض آن قرارمیگیریم و موادشیمیایی را ازطریق موادغذایی، نوشیدنیها، تماس با پوست و ازطریق استنشاق جذب میکنیم. سطح فتالات را میتوان در نمونهی سادهی ادرار اندازهگیریکرد. براساس بررسیهای صورت گرفته، مردانیکه درمعرض غلظتهای بالای مادهی DEHP (که فتالات نامگذاری شدهاست) قرارمیگیرند، تحرک اسپرم کمتری داشته و ازاینرو ممکناست مشکلات بیشتری را برای بارورشدن تجربه نمایند.
سطح متابولیت فتالات (Diethylhexyl Phetalate:DEHP) در ادرار بهعنوان شاخص قرارگرفتن فـرد درمـعرض این ماده (Exposure index) و همچنین کیفیت اسپرم ۳۰۰ مرد (بین ۱۸ و ۲۰ ساله) بررسیگردید و نتایج حاصل نشانداد که هرچه سطح متابولیت DEHP در ادرار این مردان بالاتر باشد، تحرک اسپرم آنها کمتر است.
دراین بررسی مشخصشد یکچهارم از مردانیکه درمعرض کمترین مقدارDEHP قرارگرفته بودند، ۵۷درصد از سلولهای اسپرم آنان حرکت رو بهجلو داشتند، درمقایسه با 46درصد تحرک اسپرم در یکچهارم از مردانیکه درمعرض بالاترین مقدارDEHP قرارگرفته بودند. علاوهبراین، این مواد درعرض چندروز در بدن تجزیه میشوند و ازاینرو هیچ علتی برای نگرانی فوری وجود ندارد ولی در درازمدت مشکلاتی را بوجود میآورد. ارتباطی خطی بین تحرک اسپرم و شانس بارداری وجود دارد و این یافتهها میتواند نشاندهد که هرچه فرد بیشتر درمعرضDEHP قرارگیرد، شانس بچهدار شدن کمتری خواهد داشت.
پیشازاینDEHP در فهرست مواد دارای خواص خطرناک اتحادیهی اروپا قرار داشت و از اوایل سال جاری برای استفاده از این مواد درهنگام ساخت کالاها و محصولات شیمیایی، به مجوزهای خاص اتحادیهی اروپا نیاز است. بااینحال هنوز گرفتن مجوز شامل کالاهای وارداتی نمیشود.
