پیش‌از انجام آزمون ناباروری، لازم است نسبت به انجام کارهایی که باید انجام شود آگاه بود. برای پزشک یا کلینیک لازم‌ است عادات جنسی بیمار مشخص باشد و گاهی نیز توصیه‌هایی درجهت تغییر  آن‌ها می‌شود. آزمون‌ها و دوره‌های کارآزمایی درمانی ممکن‌است چندماهی به‌طول انجامد. دربعضی از زن و شوهرهای نـابــارور نمی‌توان علـت خاصی یــافت (ناباروری بدون توجیه).

آزمون‌ها و تشخیص:

ارزیابی این بیماران پرهزینه است و در بعضی موارد از رویه‌های ناراحت کننده استفاده می‌شود. بسیاری از برنامه‌های طبی هزینه‌ی باروری را نمی‌پردازند. درنهایت باید گفت که حتی پس‌از انجام تمام آزمون‌ها و مشاوره‌، تضمینی برای آبستن شدن وجودندارد.

آزمون‌های مردان

برای آن که مردی قدرت باروری داشته باشد، باید بیضه‌ها مقدار کافی اسپرم سالم تولید کنند و اسپرم Sperm باید به‌طور مؤثر در واژن زن انزال شده و بتواند به سمت تخمک سفر کند. در موارد ناباروری مردان ممکن‌است یک یا تمامی این جریان‌ها دچار اختلال باشد.

در شروع کار، ابتدا معاینه‌ی عمومی جسمی انجام می‌شود. این معاینه، شامل معاینه‌ی دستگاه تناسلی است.

آزمون‌های اختصاصی باروری شامل است بر:

آنالیزمنی

ممکن‌است پزشک یک یا چندبار نمونه‌ی منی Semen بخواهد. معمولاً منی ‌از طریق استمنا یا قطع مقاربت و انزال منی دریک ظرف‌تمیز به‌دست می‌آید. در آزمایشگاه نمونه‌ی منی را از نظر سلامت اسپـرم و مایــع منــی آنالیـز می‌کنند.

آزمون‌های هورمونی

برای تعیین میزان تستوسترون و سایر هورمون‌های مردانه آزمایش خون انجام می‌شود.

سونوگرافی ازراه راست روده و کیسه بیضه

پزشک باسونوگرافی به جستجوی مدارکی مانند انزال پـس‌رونـده‌ و انســداد مجــرای انـزال می‌پـردازد.

آزمون ژنتیک

برای تعیین وجود نقص ژنتیک که موجب ناباروری شده است آزمایش ژنتیک انجام می‌شود.

آزمون‌های زنانه:

برای آن که خانمی‌بارور باشد، لازم است تخمدان‌ها، تخمک سالم آزاد کنند. مجرای تولید مثل زنانه باید امکان‌عبور و گذر تخمک را درلوله‌های فالوپ داشته باشد و نیز شرایط لازم برای پیوستن اسپرم به تخمک برای لقاح فراهم باشد. تخمک گشنیده باید سفر به سمت رحم را آغاز کند و درآستر رحم کاشته شود.

آزمون‌های لازم برای تعیین اختلال درهر یک از این مراحل به قرار زیر است:

ممکن‌است درابتدا معاینه‌ی عمومی زنانه انجام شود. این معاینه شامل معاینه‌ی منظم و معمولی زنانه است.

آزمون‌های اختصاصی باروری به قرار زیر است:

آزمون‌ تخمک‌گذاری

برای اندازه‌گیری میزان هورمون یک آزمایش خون انجام می‌شود تا مشخص شودآیا تخمک‌گذاری انجام می‌شود و این درصورتی است که آزمون‌های تخمک‌گذاری درخانه مثبت نباشد.

هیستروسالپنگوگرافی

درهیستــروسالپـنگــوگــرافی hysterosalpingography، شرایط رحم و لوله‌های فالوپ ارزیابی می‌شود. در این آزمون، ماده‌ی کنتراست رادیوگرافی دررحم تزریق شده و برای آن که مشخص شود حفره‌ی رحم طبیعی است و مایع از لوله‌های فالوپ بیرون نمی‌زند ازآن عکسبرداری می‌کنند. محل انسداد یا سایر مشکلات را غالباً می‌توان درایـن آزمون مشخص کرد.

آزمون ذخیره تخمدان

انجام این آزمون به تعیین کیفیت و کمیت تخمک‌های موجود برای تخمک‌گذاری کمک می‌کند. این رویکرد غالباً با انجام آزمـون‌ هورمون ‌درابتدای چرخه‌ی ‌قــاعدگی آغاز می‌شود.

سایرآزمون‌های هورمونی

با سایر آزمون‌های هورمونی، میزان هورمون‌های تخمک‌گذاری و نیز هورمون‌های تیروئید در غده‌ی ‌نخامی که جریان‌های تولید‌مثل را کنترل می‌کنند اندازه‌گیری می‌شود.

آزمون‌های تصویرسازی

درسونوگرافی لگن به دنبال بیماری رحم یا لوله‌ی فالوپ می‌گردند. گاهی برای مشاهده‌ی جزئیات درون رحم که درسونوگرافی معمولی دیـــده نــشده از هیستروسونوگرافی hysterosonography استفاده می‌شـود.

برحسب موقعیت، به ندرت ممکــن‌اســت آزمــون‌های زیـر انجام شود:

سایر آزمون‌های تصویرسازی

برحسب نشانه‌های موجود، برای مشاهده‌ی بیماری رحم یا لوله‌ی فالوپ، ممکن‌است پزشک انجام هیستروسکوپی hysteroscopy را توصیه نماید.

لاپاروسکوپی

لاپاروسکوپی laparoscopy یک روش جراحی با حداقل تهاجم است و شامل ایجاد یک برش کوچک زیر ناف و فروکردن یک دستگاه کوچک درسوراخ برای بررسی‌لوله‌های فالوپ، تخمدان‌ها و رحم است. با لاپاروسکوپی می‌توان آندومتریوز endometriosis ، جای‌زخم، انسداد یا بی‌نظمی‌های لوله‌های فالوپ و مشکلات مربوط به تخمدان‌ها و رحم ‌را شناسایی کرد.

آزمون‌ ژنتیک

انجام آزمون‌ ژنتیک به تعیین نقص ژنتیک ایجاد‌کننده‌ی ناباروری کمک‌می‌کند.

باید دانست که همه‌ی بیماران به تمامی این  روش‌ها یا حتی بسیاری ازاین آزمون‌ها پیش از تشخیص علت ناباروری نیاز ندارند. آزمونی که باید مورد استفاده قرارگیرد وسلسله مراتب انجام آن به بحث وتوافق میان بیمار وپزشک وابسته است.