مسلماً همگان پیشرفت علوم را موهبت می‌دانند  و کاهش سطح تخصص را به‌شرط عمق بیشتر پذیرفته‌اند، به‌نحوی که می‌توان گفت اگر ابوعلی‌سیناها، خیام‌ها و رازی‌ها هم امروزه وارد جرگه‌پزشکی می‌شدند دیگر مقدورشان نبود که علاوه‌بر پزشکی در علوم دیگر همچون نجوم، فلسفه و ریاضی هم اشراف یابند و تازه شعر هم بگویند. این آقای ابوعلی‌‌سینا که به ‌لطف ایشان ما صاحب روز‌پزشک شدیم اگر امروز می‌خواست وارد اتاق خلفی چشم (از عدسی تا شبکیه) شود با تمام نبوغی که داشت چنان در معضلات آن اتاق گرفتار می‌شد که هرگز نمی‌توانست از آن اتاق بیرون بیاید چه‌رسد به سرکشی در نجوم و ماورای الطبیعه... بگذریم.

سوال اینجاست.

ضمن سرفرودآوردن به مواهبی که از جانب اقدامات کمک تشخیصی تصویری نصیب ما شده آیا یک کبدچرب (گرید‌۱) مکشوفه در بررسی سونوگرافیک شکم و یا خار رویت‌شده درX Ray پاشنه و یا چنددرصد کاهش تراکم کلسیم بنابه ادعای این جعبه جادوئیBone densitometri و یا بالازدن به‌اصطلاح چربی‌خون در یک مرتبه آزمایش روتین، می‌تواند به‌تنهایی و بدون درنظر‌گرفتن دیگر اعضاء چنان بیمار مهمی محسوب شده که علاوه‌بر هشدار‌جدی به ‌بیمار ارائه دارو و اقدام خنثی را توجیه‌کند؟

شاید یادآوری‌های ذیل بتواند جواب‌دادن را تسهیل‌نماید همین چنددهه پیش بود HRT (درمان هورمونی جانشین) را در خانم‌های یائسه مطرح نمودند و دیدیم که چگونه این استروژن متهمی در ایجاد عوارض قلبی‌عروقی و ترمبوآمبولیک شد. درحالی‌که GTT provoke (تست تحمل گلوکوز با محرک کورتیکواستروئید) خود به‌دلیل راه‌انداختن مواردی از دیابت‌ها کنار گذارده‌شد آیا تجویز این میزان کورتیکواستروئید (به‌جز درموارد‌خاص) در بیماران آرتروزی و آلرژی‌های ساده و درشرایطی که شاهد سونامی دیابت می‌باشیم قابل‌توجیه است و یا اینکه به مصداق (دستی که جراح ببُرد خون نخواهد داد) می‌گوییم کورتونی که آقای فوق‌تخصص تجویز کند فاقد اثرات دیابت و ژنتیک خواهدبود.

آیا درهمه موارد این اعمال پلاستیک و سربالانمودن بینی‌ها در رفع مشکلات اجتماعی و اقتصادی دریافت‌کننده موفق و مناسب بوده و یا آن زمان که پدران در پهنه سرشان مویی کاشته نمی‌شد استحکامات خانوادگی متزلزلی داشتند؟

سخن آخر آن‌که هر‌چند بیمار ممکن‌است با تأکید بر شکایتی واحد (مثلاً درد زانو) در دریافت دارو و اقدام سنگین اصرار داشته‌باشد، چه بهتر با آگاه‌ساختن او از عوارض ثانویه، دیررس و محدودیت‌های دیگر اندام‌هایش، من درعوض راه به‌ظاهر‌ساده (برای هردوطرف) با اقدامات غیرتهاجمی‌تر از خطرات بعدی مصونش دارم.

انشالله

سهل را جستن در این دیرکهن

                                          این دلیل آنکه جان شد از بدن

                                                            «اقبال لاهوری»