دکترسیدکمال سجادیان - دکترای تخصصی شیمی
3ـ مس: مس در شکل یون مثبت محلول درآب به عنوان یکی از ریز مغدنیهای ضروری برای دیدن محسوب میگردد. در غیر این صورت، شکل غیریونی آن که در اثر فرسودگی و زنگ زدگی لولهها و یا اتصالات وغیره به گونهیی وارد آب شرب میگردند، ممکن است برای سلامتی بسیار مضر و خطرناک باشد. معمولاً در غذاهای حاوی آهن، کمی مس نیز وجود دارد. بالانس بین میزان مس و «روی» درجهت عملکرد مناسب بدن لازم میباشد تا از بروز مشکلات مربوط به تیروئید جلوگیری شود. مس دربسیاری از واکنشهای آنزیمی نقش مؤثر دارد. مصرف روزانه 1/2میلیگرم از آن معمولاً توصیه میشود. کمبود میزان مس در بدن باعث عدم کارآیی یا ایفای نقش آهن دربدن میگردد، به طوری که تولید هموگلوبین کاهش مییابد ونهایتاً به ایجاد کم خونی منجر میشود. به علاوه پایین بودن میزان مس دربدن باعث بروز مشکلات احساسی وعقلانی نیز میگردد. مصرف قرص های بارداری ممکناست در دراز مدت منجر به برهم خوردن تعادل مس و در نهایت بالا رفتن بیاندازهی میزان کلسترول خون وغیره در خانمها گردد.
4ـ منگنز: این ریز معدنی یک بخش ضروری در واکنشهای شیمیایی بدن را تشکیل میدهد و درعملکرد استخوانها، غضروفها، مغز ونیز تأمین انرژی در بدن موثر است. مثلاً در ترشح هورمون«تیروکسین» به وسیلهی غدهی تیروئید به وجود منگنز نیاز میباشد.مصرف منگنز برای بهبود بیماران مبتلا به شیزوفرنی موثر است. همانند آهن در بدن متابولیزه میگردد و قادر به حمل اکسیژن از ششها به سلولهای بدن میباشد. غذاها در طول روز تنها قادر به تأمین حدود 2 تا3 میلیگرم منگنز به بدن میباشند. منگنز تأثیر مثبت درمیل جنسی دارد. بخشی از منگنز در استخوانها وبخش دیگر دراعضایی مثل کبد، پانکراس، غدد هیپوفیز و فوقکلیوی ذخیره میشود. منگنز ممکن است در آب معدنی به میزان ناچیز (مثلاً تاحدود نیممیلیگرم درلیتر) و یا دربرخی از سبزیها و میوهها از قبیل اسفناج، سبوس، طالبی، آناناس وغیره وجود داشته باشد. مصرف دوز بالای آن منجر به بروز عارضههایی مخصوصاً درسیستم اعصاب مرکزی میگردد.
5ـ مولیبدن: این ریز معدنی درمیزان خیلی کم برای بدن مفید و ضروری میباشد. مولیبدن در تنظیم و تراز اسیدیته در بدن نقش دارد. به عبارت دیگر برای هر 0/1 واحد افزایش در (pH)، مثلاً از6/1 به 6/2 ، میزان اکسیژن 10 برابر زیاد میشود و سپس قدرت متابولیسم وتوانایی بدن در سوزاندن چربیها افزایش مییابد. مولیبدن با کمک برخی از آنزیمها قادر به دفع نیتروژن سمی، البته ازراه تبدیل آن به اوریک اسید، ازبدن میباشد. مولیبدن به متابولیسم کربوهیدراتها کمک میکند. این میکرو معدنی میل جنسی را نیز افزایش میدهد. ازآنجاییکه مولیبدن دربالا بردن pH نقش دارد، لذا در درمان ویروس هپاتیت نوع C موثر است. مصرف مجاز روزانهی آن حدود 15 میلیگرم می باشد. مولیبدن با جذب مس در بدن تداخل دارد.
6ـ کروم۳: یک فلز با ظرفیت 3+ که ممکن است به طورطبیعی در آب لولهکشی و معدنی وجود داشته باشد. البته نوع 6 ظرفیتی آن بسیار سمی و سرطانزا است. «کروم3» یکی از ریز مغذی های ضروری برای بدن میباشد که میزان ناچیز آن ممکن است در نگهداشتن سلامتی مـؤثر و نیز بــــه متابولیسم پروتئینها،تریگلیسریدها، کلسترول وکربوهیدراتها کمک کند. «کروم3» درپایداری و بالانس میزان گلوکز خون نقش دارد وبه عنوان یک تنظیم کنندهی ایدهآل برای هورمونانسولین تلقی میگردد. لذا در بعضی جوامع که آمار ابتلا به دیابت و یا افزایش قند خون بالا است، احتمالاً ممکن است به علت فقر«کروم3» درافراد باشد.
7ـ سلنیوم: مصرف دوز بالای این ریز معدنی ممکن است بسیارسمی و برای سلامتی مضر باشد، ولی میزان ناچیز آن بـرای بدن، بخصوص برای عملکرد ماهیچههای قلب ضروری است. سلنیوم به عنوان یک آنتیاکسیدانت قوی، قادر به مهار ویا ایجاد پیوند با رادیکالهای آزاد یا مولکولهای ناپایدار مضر در بدن میباشد وبا این عمل ازیک طرف منجر به کاهش در روند پیری میگردد واز سوی دیگر ازخطر ابتلا به سرطان جلوگیری میکند. نتایج کارآزماییهای متعدد بالینی روی انسان و حیوانات نشان داده که چنانچه این جانداران به اندازهی لازم دارای سلنیوم در بدن باشند، ممکن است تا حدود 50 درصد ازخطر ابتلا به سرطاندر امان باشند. به علاوه نتایج بررسیهای به عمل آمده ازجمعیت یک شهر در انگلیس نشان دهندهی این مهم است که مردم این شهر به علت داشتن غلظت سلنیوم مناسب و بالاتر دربدن، ازطول عمر نسبتاً بیشتری نسبت به سایر مردم شهرها دراین کشور برخوردارند. در هرحال، مصرف ناچیز این ریز معدنی ازطریق آب یا غذا ممکن است درافزایش طول عمر، بهبود سیستم ایمنی، وضعیت فکری واحساسی وغیره مؤثر و مفید باشد.
8ـ سولفور: سولفور موجود درآب معدنی از نوع قابل حل بوده و درمجاورت ویتامینC ممکن است بهتر جذب بدن شود. ولی سولفور غیر محلول در آب که ازطریق خودروها، صنایع وغیره به محیط زیستسرازیر میشوند بسیار آلاینده و برای سلامتی خیلی مضر میباشد. کمبود سولفورقابل حل در آب در بدن منجر به بروز خارش، حساسیتهای پوستی، قرمزی وحتی شکنندگی سلولهای پوستی میگردد. این ریز معدنی در تولید انسولین، پروتئینها، آنزیمها، وغیره نقش داشته و نیز موجب سم زدایی، افزایش جریان خون،انرژی و قوهی تمرکز و ایجاد آرامش فکری میگردد. سولفور همراه ویتامینC دردرمان گرفتگی عضلانی، درد و ورم مفاصل و میگرن موثر است. سولفور محلول در آب همانند آنتیاکسیدانت، قادر به دام انداختن رادیکالهای مضرآزاد میباشدکه ازعوامل آلاینده وآلرژن نشأت میگیرند، شاید به همین دلیل هم دردرمان بیماران مبتلا به آلرژیهای حاد وشدید ازاحتقانهای تنفسی تا التهابات و خارشها که غالباً به علت درتماس بودن با مواد معلق مضر در محیط زیست، مثل انواع آلایندهها، یا پشم، مو و پرحیوانات و پرندگان وغیره ایجاد میشوند،موثر میباشد. سولفور قابل حل درآب، از یک طرف درسنتز کلاژن برای پوست، مو وناخنها نقش مهم داشته و در نتیجه مانع از سخت شدن این سلولها میگردد. ازسوی دیگر در نرم شدن بافتها، درمان استرس، آسم، ورم مفاصل، یبوست وکاندیدیاز نیز مؤثر است. سولفور محلول در آب نه تنها به متابولیسم کربوهیدراتها وتسریع در بهبود زخمها کمک میکند، بلکه با ایجاد لایهی نازکی درمجرای روده مانع از تجمع پارازیتها درنهایت بروز عفونتهای ادراری میگردد.
درپایان با عنایت به مطالب مندرج فوق میتوان ازآب شرب سالم و طبیعی، با برخی از املاح مفید معدنی، قابل حل درآب، که نقش مهمی درجهت املاح رسانی به بدن ودرنهایت سلامتی ایفا میکند به عنوان یک مادهی طبیعی معجزهآسای چندین منظوره یاد نمود. پس لازم است همهی مردم در روی کرهی زمین درحفظ وپاکیزه نگهداشتن وعدم آلودگی منابع زیست محیطی، این«امانت و نعمت الهی» تلاش کنند. بدیهی است کشورهایی که برای مسایل مختلف محیط زیست اهمیت خاصی قائل هستند ونیز درکنترل و مدیریت وکاهش آلایندهها وبه حداقل رساندن آنها البته با کمک، مشارکت و همکاری مردم ازهیچ کوششی دریغ نمیکنند و به طور جدی و مستمر به حفاظت وصیانت ازاین مقولهی حیاتی میپردازند، طبیعتاً نه تنها مردم آن کشورها ازکیفیت سلامت وتندرستی بالایی توام با شادابی وطول عمر بیشتری برخوردارند، بلکه درهزینهها وبودجههای نجومی دارو ودرمان وغیره به طرز چشمگیری صرفهجویی میشود ودرنتیجه انگیزهیکاری،پیشرفت و ترقی وغیره دراین جوامع نیز بیشتر متجلی وشکوفا میگردد.
