دکترمحمدرضا شفیعی - پوست
درمان ملاسما توسط لیزر:
درطی سال های متمادی، محققان وپزشکان پوست و زیبایی، در پی یافتن درمانی قاطع برای محو ملاسما بودهاند، ولی نتایج موفقیتآمیز دردرمان قاطع و دائمی آن،تا این زمان حاصلنشده است.
چگونگی ایجاد ملاسما:
ملاسما به علت افزایش فعالیت غیرمعمول ملانوسیتها درلایهی اپیدرم ایجاد می گردد. دراثر عوامل متعدد همچون تغییرات هورمون ها، به ویژه هورمونهای فوقکلیه، در دوران حاملگی، تماس طولانی با آفتاب و... ملانوسیت ها تحریک گشته وفعالیت غیرمعمولی پیدا نموده و باعث ترشح رنگدانه درناحیه ی اپیدرم پوست می شوند.
با گذشت زمان ومزمن شدن افزایش فعالیت ملانوسیت ها، درلایه ی عمقی تر پوست (لایهی درم) سلولهای ملانوفاژ نیز فعال گشته که فعالیت این سلول ها، به شکلگیری وپررنگتر شدن ملاسما در پوست کمک می نماید. منشا این سلول ها همانگونه که ازنامشان میتوان فهمید از ماکروفاژهای موجود درلایهی درم میباشند.
درمان ملاسما:
از زمانهای طولانی درمان قطعی ملاسما، برای پزشکان پوست به رویایی تقریباً دست نیافتنی تبدیل شده بود و درمان هایی همچون مالیدنی ها (کرم و ژل های لک بر وگاهی حاوی اسید میوه)، پیلینگ، میکرودرم ابریشن و ... تا این زمان نتوانستهاند راه حل قطعی برای درمان ملاسما ارائه نمایند.
با ورود لیزر به حوزهی پوست و زیبایی، معضل درمان قاطع ملاسما، این بار با امیدهای فراوان درحصول به نتیجهیی قاطع درمحو ملاسما ایجاد گردیده است.
برای پژوهشگران حوزهی لیزر، برای درمان ملاسما توسط لیزر، دواصل باید مورد توجه و تدقیق قرارگیرد:
1ـ درمان توسط لیزر باید ملاسما را محو وزائل نماید.
2ـ این درمان باید دائمی بوده و لکهی ملاسما را به طور دائم محو و زایل نماید.
انتقادی که به تحقیقاتی که از سالهای قبل و بهویژه طی سال 2011روی چگونکی اثربخشی لیزر در درمان ملاسما وارد شده است،یکی موضوع کمبود معیارهای مقایسهیی دراین تحقیقات می باشد.
منظور از این انتقاد، کمبود موارد درمان شده ی ملاسما توسط لیزرهای مختلف ومقایسهی نقاط ضعف وقوت هر دستگاه لیزر دراین جریان درمان می باشد.
انتقاد دیگری که دراین ارتباط مطرح گردیده، موضوع فقدان دلایل کافی در اثربخشی درمان ملاسما در درازمدت می باشد. بدیهی است که بایدموارد مبتلا به ملاسما که تحت درمان با لیزر قرارگرفته اند،طی مدت زمان کافی تحت مراقبت پژوهشی قرارگرفته و تمامی تغییرات درملاسما ثبت وطی نوشته ی تحقیقی انتشار یابد.
لیزرهای متعددی همچون لیزرهــای رنــگی، لیزرهای Erbium,CO2 و ... برای درمان ملاسما پیشنهاد شده است.
ولی دربین این لیزرهای متعدد که برای درمان ملاسما پیشنهاد میگردد، روی دو لیزر، تأکید بیشتری می گردد:
لیزرQ-Switched که تأثیر خوبی در درمان ملاسما داشته و این اثر درمانی در صورتی نتیجهی مطـلوب تر خواهــد داد که لیزر Q-Switched را در شاریدگی یا فلوئنس پایین مورد استفاده قراردهند و جلسههای درمانی متعددی نیز برای درمان ملاسما در نظرگرفته شود.
پژوهشگران درآنالیز وبررسی نتایج به دستآمده از درمان ملاسما با لیزر مذکور، به چند نکته اشاره کرده اند:
نخست آنکه، به نظر می رسد که درمان با لیزر Q-Switched، درمان مطلوب ملاسما رادرکوتاه مدت نشان میدهد و درمان درازمدت نیازمند یافته های تکمیلی بیشتری می باشد.
دوم اینکه،تعداد مواردی که درطی این پژوهش ها تحت درمان قرارگرفته اند ازنظر محققان ناکافی بوده و نمیتوان با این تعداد به نتیجه گیری روشنی دست پیدا کرد که آیا درمان با این لیزر ممکن است اثرات قطعی درمان ملاسما را در درازمدت ایجاد کرده باشد وپس ازدرمان با لیزر Q-Switched دیگر ملاسما عود ننماید؟
لیزر دوم، لیزر فراکشنال غیرتهاجمی بوده که توانسته نتایج مطلوب و معنیداری در درمان پلاسما ارائه نماید.
لیزر مورد استفاده دردرمان ملاسما، لیزر فراکشنال غیرتهاجمی با طول موج 1550 نانومتر می باشد.نتایج مشابه با لیزر یاد شده درکوتاه مدت مطلوب و رضایتمندی بیمار وپزشک را به همراه داشته است وهمان انتقاداتی که به تحقیقات صورت گرفته درمورد لیزر Q-Switched مطرح بوده به لیزر فراکشنال نیز وارد می باشد:
ناکافی بودن تعداد افراد تحت درمان با لیزر فراکشنال، نبود معیار مقایسهیی بابیماران مبتلا به ملاسما که تحت درمان دارویی قرارداشته اند وهمچنین نبود بررسی های کافی ومتقن دراینکه ملاسمای درمان شده با لیزر فراکشنال دیگر عود نکرده باشد در زمره ی کمبودهایی است که به این تحقیقات مطرح شده است.
درحال حاضر پرسشی که برای پژوهشگران مطرح است این که آیا لیزر به تنهایی ممکن است دو عامل ایجاد کنندهی ملاسما را ازبینبرده و درپی آن ملاسما را درمان نماید؟
به نظر می رسد باید درمانی به کارگرفت که بتواند از یکسو ملانوسیت ها را درلایهی اپیدرم بلوکه و مهارنماید و از دیگر سو، باعث گردد تا ملانوفاژهای موجود درلایه ی درم نابود شوند.
لیزر اگر ملانوسیت ها رانابود نماید، پوست آکرومی شده و درآن ناحیه ، پوست بی رنگ ولکه یی سفید ایجاد می گردد. پس محققان به این نتیجه رسیده اند که برای رسیدن به نتیجهیی مطلوبتر دردرمان ملاسما، باید علاوه بربه کارگیری لیزر، ازداروهای موضعی ضدلک نیز استفاده نمود.
بنابراین،ماحصلتحقیقات صورت گرفته طی سال 2011،برای درمان قطعی ودراز مدت ملاسما بر رعایت اصول زیر تأکید می نماید:
1ـ از لیزر و مالیدنیهای ضدلک تواماً وهمزمان برای درمان ملاسما استفاده گردد.
2ـ مالیدنیهای ضدلک باید به گونهیی مؤثر باشد که بتواند فعالیت ملانوسیتهای فعالدرلایهی اپیدرم را مهار نماید.
3ـ لیزر به کارگرفته شده برای درمان ملاسما،باید ویژگی های زیر را دارا باشد:
الف: بتواند ملانوفاژ های فعال درلایه ی درم را بدون ایجاد عارضه درپوست نابود سازد.
ب: ملانوسیت های ناحیه ی درم را تحریک ننماید به طوری که عارضه ی پررنگی، بدرنگی و بیرنگی برای پوست ایجاد شود.
ج: برای تمامی فوتوتیپهای پوستی مناسب بوده ونزد فوتوتیپ های 3 و4(پوستهای سبزه وآسیایی) ایجاد عارضهی رنگدانهیی ننماید.
با تمام این شرایط و قیود، پژوهشگران لیزر فراکشنال غیرتهاجمی را برای درمان ملاسما پیشنهاد می نمایند.
این پیشنهاد برپایهی رعایت اصول یاد شده ی فوق بوده و درمقایسه با دیگر لیزرها (حتی لیزر فراکشنال CO2 )، عوارض به حداقل بوده و اثربخشی درمان ملاسما توسط لیزر فراکشنال غیرتهاجمی بیشتر می باشد.
