در جامعهی نوین بسیاری از بیماریهای قلبی، عروقی مانند افزایش فشارخون و سکتهی قلبی، بیماریهای تنفسی مانند آسم، برونشیک، بیماریهای گوارشی و بسیاری از بیماریهای روانتنی ممکناست ناشیاز فشار روزافزون زندگی ماشینی باشد.
استرسها و فشارهای روانی تواناییهای بالقوهی افراد را کاهش داده و ترس و نگرانی و اضطراب و افسردگی و بیخوابی و بدخوابی را شایع کردهاست. استرسها و فشارهای روانی، با ایجاد سیکل معیوب، بر جسم و روان افراد اثر میگذارد و سلامت تن و روان را تهدید میکند.
بهعلاوه احساسهای هیجانی، مانند خشم و رشک و نفرت و کینه و ترس و اضطراب، قدرت سازگاری افراد را کاهشداده و بسیاری را در دور باطل گرفتار کردهاست. استفاده از آساناهاییوگا یکیاز روشهای مطلوب برای رهایی از فشارها و نیل به آرامش است.
یکیاز مفیدترین و معمولترین آســـانـاها، سـلام برخورشید (Surya Namas Kar) است که برای پیشگیری و درمان بسیاری از بیمارهای جسمی روانی و نیز افزایش آگاهی توصیه شدهاست. در این حرکتها کلیه ماهیچههای بدن، مفاصل و اندامهای مختلف بهویژه ستونفقرات بهطور هماهنگ آماده میشوند و کار دستگاهتنفس، سیستم گردشخون، اعصاب و غدد درونریز متعادل میگردد.
وضعیت سلام برخورشید مجموعهای از آساناهاست که 12حرکت پشتسرهم و مجزا از هم دارد. این حرکتهای دوازدهگانه (شکل حرکتهای مذکور در پایان این موضوع نشان داده شدهاست) را میتوان بهشرحزیر خلاصه کرد:
• ابتدا از حرکت کوه (تاداسانا) شروع میکنیم، یعنی در وضعیت کوه میایستیم. در وضعیت کوه تمام اندامها باید مانند کوه محکم و استوار باشد. دراین وضعیت کف دستها را بهصورت دعا و نیایش روی هم قرارمیدهیم. توضیح این نکته دراینجا ضروری است که خود حالت کوه سبب صافشدن ستونفقرات بدن میشود، چربیهای شکم و رانها را کاهشمیدهد، ماهیچههای شکم و بقیهی اندامها را صاف میکند و عضلات اندام تحتانی بدن را تقویت مینماید.
بههر روی در اولین حرکت سلامبرخورشید توصیه میشود:
۱ـ درحالت بازدم، پاها را به یکدیگر بچسبانید، صاف بایستید، پاها و کمر خود را صاف نگهدارید، شکم را بهداخل بکشید، قفسهیسینه را بهسمتجلو و شانهها را بهعقب بکشید، انگشتان دستها را بهطرف بالا بگیرید و درحالیکه کف دستها بههم چسبیدهاند آنها را وسط سینه قراردهید(شکل1).
2ـ همراه با عمل دم، دستها را بالا ببرید، آنها را از روی سر بهطرف عقب خم کنید و دو انگشت شست را بههم قلاب نمایید، بازوها را درکنار گوشها بگذارید. پا ها را محکم بهزمین بچسبانید. بهطرف عقب خمشوید و دستها را نگاهکنید(شکل2).
3ـ همزمان با بازدم، بهجلو خمشده و کفدستها را روی زمین بگذارید (شکل3). درحالیکه زانوها را صاف نگاه میدارید تاآنجاکه ممکناست صورت خود را به زانوها نزدیک کنید.
4ـ درحالت دم، پای چپ خود را بهسمت عقب بکشید و زانوی آن را روی زمین قراردهید، پای راست را طوری بین دودست نگهدارید که زانوی راست بهسینه، نزدیک شود (شکل4).
5ـ همزمان با حبس دم، پایراست را نزدیک پایچپ بیاورید و بدن را مانند کمان بلند کرده، سر را در میان دستها قراردهید. مطابق شکل5 پاشنهی پاها روی زمین قرارگیرد.
6ـ در ادامهی وضعیت پیش زانوها را روی زمین بگذارید. سینه و چانه نیز روی زمین قرار میگیرد، باسن را بالا نگهدارید، انگشتان پاها را خمکنید و کف دستها را زیر شانهها قراردهید( شکل6).
7ـ همزمان با عمل دم، قسمت جلوی بدن را بالاآورده و درحالیکه باسن روی زمین است (مانند حرکت کبرا) بهسقف نگاهکنید (شکل7).
8ـ درحالیکه پاشنهی پاها روی زمین است، مانند حرکت شمارهی5 حالت کمانی بهخود بگیرید و سر را میان بازوان بگذارید. (شکل8)
9ـ با عمل دم، مشابهی حرکت شمارهی4 را انجام دهید، با این تفاوت که دراینجا پایراست را بهطرف عقب کشیده و زانوی آن را روی زمین بگذارید. درحالیکه زانوی پای چپ بهسینه نزدیک شده بهسمت بالا نگاه کنید(شکل9).
10ـ همراه با بازدم، در ادامهی حرکت پیش پایراست را جلو بیاورید و زانوها را صافکنید. کف دستها را در کنار پاها روی زمین قراردهید و صورت را به زانوها نزدیک نمایید(شکل10).
11ـ همراه با عملدم، بازوها را طوری بهطرفبالا و عقب بکشید که بازوها درکنار گوشها قرارگیرند. به دستها نگاهکنید(شکل۱۱).
12ـ با عمل بازدم، بهحالت تاداسانا(حرکت کوه) بایستید، یعنی کف دستها را به یکدیگر چسبانده و در وسط سینه نگهدارید(شکل۱۲).
آسانای سلام برخورشید، مجموعه اعمالی است که با انجام حرکتهای بدنی و تنفس، هم سبب بالارفتن توان و انعطافپذیری ماهیچهها و ستونفقرات و سفت و محکمشدن ماهیچههای شکمی میشود وهم با تأثیر روی تمام دستگاههای بدن ازجمله غدد درونریز، سیستم گردشخون، دستگاهتنفس وگوارش، دستگاهادراری و کلیهها به سلامت عمومی بدن کمک میکند و انرژی و گرمای بدن را افزایش میدهد. این حرکتها نیروی جسم و ذهن را متعادل میسازد و با افزایش هوشیاری قدرت تفکر را بالا میبرد. انجام این تمرینها، استرس و تنشهای عصبی و اضطراب و دلهره و افسردگی را کاهش میدهد و سبب آرامش واقعی میگردد. بنابراین انجام این حرکتها، روزی دوبار (ترجیحاً زمان طلوع و غروب خورشید) بهمدت 20 تا 30 دقیقه، میتواند بسیاری از مشکلات سلامتی را حل نماید.
