هموستاز و اختلالات آن
1396/05/28
هموستاز و اختلالات آن

ترومبوز و هموستاز طبیعی شامل تشکیل‌ لخته‌خون جهت توقف خونروی از عروق آسیب‌دیده می‌باشند که شماری از عوامل را درگیر می‌سازند. این عوامل عبارتند از سیستم‌های پروتئین، انعقاد، فیبرینولیز و سیستم ضدانعقادی. این ۳سیستم پروتئینی همراه با آندوتلیوم دیواره عروق همواره در تعادل می‌باشند تا اطمینان حاصل شود که هموستاز کافی همراه با محدودیت در ایجاد ترومبوز وجود دارد. ۱۲پروتئین شناخته‌شده تحت عنوان عوامل‌انعقادی شناخته می‌شوند که بیشتر این عوامل‌انعقادی در کبد ساخته می‌شوند. یک دسته از این عوامل برای فعال‌شدن به ویتامینK نیاز دارند که شامل عوامل X وIX وVIIوII، پروتئین C وS می‌باشند. دسته دیگر که به‌عوامل تماسی مشهورند عبارتند از؛ عوامل HMWK و PK وXI وXII.

ارزیابی آزمایشگاه تشخیص طبی جهت بررسی سیستم انعقاد به‌کار می‌رود و اگرچه این آزمایش‌ها بیانگر هموستاز فیزیولوژیک نیستند اما می‌توانند ارزیابی دقیقی از سوابق بیماری فرد را بیان‌نمایند.

نقص در تشکیل لخته یا فعال‌شدن بیش از حد فیبرینولیز ممکن‌است به اختلالات خونروی‌دهنده منجر گردد. این نقایص ممکن‌است ارثی یا  اکتسابی باشند.

تست‌های غربالگری در فرد مبتلا به تمایلات خونروی‌دهنده عبارتند از:

جهت اختلالات انعقادی:

(Prothrombin time (PT: معمولاً جهت ارزیابی درمان با ضدانعقادهای خوراکی و غربالگری قبل از عمل جراحی به‌کار می‌رود و این آزمایش به‌کمبود عوامل X,VII,V,II حساس می‌باشد.

Activated Partial Thromboplastin Time:

این‌آزمایش جهت بررسی عوامل(APTT) مسیر داخلی ضدانعقاد هپارین و داروهای ضدفیبرینولیتیک حساس می‌باشد. معرف‌هایAPTT در آزمایشگاه‌ها حساسیت‌هایی متفاوت در برابر عوامل‌انعقادی دارند و اغلب آنها زمانی که مقادیر عوامل‌انعقادی کمتر از ۳۰درصد باشد APTT را طولانی‌ نشان می‌دهد.

اختلالات پلاکتی توسط آزمایش‌هایی همانند زمان سیلان و شمارش پلاکتی، بررسی مورفولوژی پلاکت‌ها و اسمیر خون محیطی بررسی می‌شود.

دربعضی از بیماران به‌رغم طبیعی‌بودن تست‌های PT وAPTT اندازه‌گیری عوامل‌انعقادی را می‌توان درنظر گرفت زیرا کمبود متوسط بعضی عوامل گاهی با خونروی همراه است اما PT و Aptt را طولانی نمی‌کند. کمبود عوامل‌نادر به‌آسانی نادیده گرفته می‌شود زیرا آنها یا مورد بررسی قرار نگرفته‌اند یا همزمان با شناسایی یکی از عوامل شایع پوشیده می‌شوند.

اختلالات عروقی:

از دیگر عواملی‌که نقش‌محوری و کلیدی در هموستاز دارند دوعامل۱۳ و عامل فون‌ویلبراند می‌باشد؛ این دو پروتئین‌های محوری در هموستاز می‌باشند که نقشی کلیدی در هموستاز اولیه و ثانویه ایفا می‌نمایند. عامل فون‌ به‌عنوان یک لیگاند چسبنده پلاکتی عمل می‌نماید که پلاکت را به کلاژن نمایان‌شده در محل آسیب عروقی متصل می‌کند.
هنگامی که بیمار به‌رغم برخورداری از هموستاز اولیه، شمارش و فعالیت طبیعی پلاکت‌ها و طبیعی‌بودن عامل‌فون و آزمایش‌هایPT و Aptt طبیعی دچار خونروی‌شده و یا اختلال در التیام زخم را داشته باشد باید آزمایش سطح پلاسمایی عامل XIII  انجام گیرد. این عامل در شرایط متعددی مانند خونروی غیرقابل توجیه، اختلال در التیام زخم، بیماری‌های کبد و التهابی‌روده (IBD) اندازه‌گیری می‌شود.

وارفارین متدوال‌‌ترین آنتاگونیست ویتامین K است که تجویز می‌شود. میزان عملکرد وارفارین به‌طور مشخص از روی تستPT محاسبه می‌شود و به‌دلیل طولانی‌بودن نیمه عمر برخی از عوامل‌انعقادی، پیش از آزمایش برای تعیین دوز مناسب دارو توصیه می‌شود. ۴تا ۶روز ضدانعقاد خوراکی استفاده می‌شود و سپس PT اندازه‌گیری می‌گردد. نیمه عمر وارفارین ۲۰ تا ۶۰ساعت بوده و میانگین عمرپلاسمایی آن ۴۰ساعت می‌باشد.

برخی از خوراک‌ها مانند جگر و یا سبزیجات سبزغنی از ویتامینK ممکن است عملکرد وارفارین را دشوارتر سازند (کاهش دهند).

هپارین:

نوعی مهارکننده غیرمستقیم ترومبین می‌باشد که ممکن‌است برای اهداف پیشگیرانه یا درمان ترمبوز وریدی یا شریانی مورد استفاده قرارگیرد. یکی از روش‌های سنجش اثر هپارین، APTT می‌باشد که متداو‌‌ل‌ترین آزمایش است اما برخلاف پایش وارفارین با گزارش INR درحال حاضر استانداردسازی قابل‌مقایسه‌ای برای پایش هپارین وجود ندارد.

آلودگی هوا چه آسیب‌هایی به مغز می‌رساند ؟
آلودگی هوا چه آسیب‌هایی به مغز می‌رساند ؟

در سال 2020، نشریه Lancet آلودگی هوا را به عنوان یکی از عوامل اصلیِ ابتلا به زوال عقل به رسمیت شناخت.

مطالب بیشتر
مردانگی سمی چیست ؟
مردانگی سمی چیست ؟

طبق ارزش‌های سنتی در تعریف مردانگی سمی، هر مردی که به اندازه کافی این ویژگی‌ها را از خود نشان نمی‌دهد، به‌عنوان «مرد واقعی» شناخته نمی‌شود.

مطالب بیشتر
باورهای نادرست درمورد قاعدگی
باورهای نادرست درمورد قاعدگی

حدود نیمی از جمعیت جهان را بانوان تشکیل داده‌اند و به این معنا که همین تعداد چرخۀ قاعدگی را درحال تجربه هستند ، پشت‌سر گذاشته و یا در پیش خواهند داشت . با این حال باورهای نادرست و افسانه‌وار در مورد این فرآیند بیولوژیکی هنوز فراوان است.

مطالب بیشتر
احتمال خطر آسیب به عصب بینایی توسط اوزمپیک
احتمال خطر آسیب به عصب بینایی توسط اوزمپیک

این مطالعه بر روی یک گروه کوچک‌تر و خاص‌تر از بیماران مبتلا به دیابت نوع دوم متمرکز بود و نشان داد که خطر ابتلا به NAION برای افرادی که اوزمپیک استفاده می‌کنند دو برابر می‌گردد.

مطالب بیشتر
نوشیدنی‌های قندی ، دیابت و بیماری‌های قلبی
نوشیدنی‌های قندی ، دیابت و بیماری‌های قلبی

مصرف این نوشیدنی‌ها مسیر دچارشدن به دیابت نوع دوم ، بیماری‌های قلبی-عروقی (CVD) را هموار نموده و به افزایش وزن کمک می‌کند.

مطالب بیشتر
احتمال انتشار نوروویروس از راه لباس و پارچه
احتمال انتشار نوروویروس از راه لباس و پارچه

محققان معتقدند که برای جلوگیری از انتشار، لباس‌های خود را با حرارت بالا شسته و خشک نمایید.

مطالب بیشتر
صدای غذا چیست ؟ چگونه متوقف می‌شود ؟
صدای غذا چیست ؟ چگونه متوقف می‌شود ؟

« صدای غذا » مفهوم جدیدی نیست، اما در کنار افزایش استفاده از داروهای کاهش وزن آگونیست GLP-1 مانند Ozempic و Wegovy، که طبق گزارش‌ها به کاهش افکار مزاحم در مورد غذا کمک می‌کنند، مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس آمار ارائه شده توسط کارشناسان برخی از افراد 80 تا 90 درصد از روز را با فکر به غذا می‌گذرانند.

مطالب بیشتر
میکروپلاستیک‌های موجود در چای‌ کیسه‌ای تهدیدکنندۀ سلامتی
میکروپلاستیک‌های موجود در چای‌ کیسه‌ای تهدیدکنندۀ سلامتی

میکروپلاستیک‌های موجود در چای کیسه‌ای با آزاد نمودن میلیاردها ذره در بدن ، خطر ابتلا به سرطان و ناباروری را افزایش می‌دهند .

مطالب بیشتر
نتیجه یک پژوهش‌ : رژیم غذایی فَستینگ ، ممکن است سبب کاهش رشد موها گردد.
نتیجه یک پژوهش‌ : رژیم غذایی فَستینگ ، ممکن است سبب کاهش رشد موها گردد.

حال به تازه‌گی مطالعه جدیدی در مجله Cell منتشر شده است و گزارش می‌دهد که ررژیم فستینگ ممکن است منجر به کاهش رشد مو گردد.

مطالب بیشتر
به یاد پزشکان شریفی که در میان ما نیستند . . .
به یاد پزشکان شریفی که در میان ما نیستند . . .

نسلی با اخلاق که شاید دیگر تکرار نشوند . . .

مطالب بیشتر