دکترحسین نجمی - روانپزشک
با آزمودن یاختههای عصبی از بینی، میتوان شیزوفرنی را تشخیص داد.
گردآوردن نورونهای بینی راه سریعی برای آزمودن شیزوفرنی است تشخیص این کسالت روانی ناتوانکننده غالباً دشوار است.
این یافته حاصل یک بررسی جدید پژوهشگران است.
این بررسی درشمارهی ژوئیهی 2013 نشریهی Neurobiology of Disease به چاپ رسیده است.
درحال حاضر، شیزوفرنی را میتوان بر اساس فیزیولوژیکی با نمونهگیری از مغز ضمن اتوپسی مورد تأیید قرارداد. بنابراین تشخیص دربیمار زنده برپایهی استفاده از یک دسته آزمونهای روانشناسیک توسط روانپزشک دربیماران و مصاحبه با بیماران، خانوادهی بیماران و دوستانشان انجام میشود.
دراین بررسی، پژوهشگران، چگونگی ایجاد راهی بالقوه برای تشخیص شیزوفرنی را با آزمون ملکولهای میکروRNA درنورونهایی شرح دادهاند که با یک بیوپسی ساده ازبینی بیماران به دست آمده است.
پژوهشگران اظهار داشتهاند که این طریقهی تشخیص مطمئنترین راه تشخیص شیزوفرنی تا به حال است. بااین روش میتوان زودتر به تشخیص رسید و نحوهی درمان را بهبود بخشید.
پیش از این بررسی، تنها راه آزمودن بیومارکرهای شیزوفرنی نمونهگیری از یاختههای مغز بود که فقط بعد از مرگ بیمار قابل انجام بود.
پژوهشگران درانجام این بررسی بهفکر افتادند که شاید بتوان از نورونهای بویایی مستقر دربخش بالایی داخل بینی، بیومارکرهایی به دست آورد.
برای انجام این بررسی، نورونهای بویایی ازبیماران دارای تشخیص شیزوفرنی و یک گروه شاهد بدون این بیماری به دست آمد و دریاختههای به دست آمده اسکن مولکولهای میکرو RNA انجام شد. ملکولهای میکرو RNA پروتئینها را کدبندینمیکنند ولی به تنظیم تجلیژنکمک مینمایند.
نتایج این بررسی نشانداد نورونهای بینی بیماران دچار شیزوفرنی نسبت به نورونهای بهدست آمده از افراد شاهد دارای میزان بسیار بالاتری ازیک میکروRNA خاص موسوم به 382-miR هستند. پژوهشگران توانستهاند این میکرو RNAها را تا حد تجلی افتراقی به دست اورده و تاحدمیکرو RNA اختصاصی مشخص کنند که درمقایسه با افراد سالم، درافراد دچار این بیماری دارای میزان بالاتر است.
بعد از پژوهش بیشتر این گروه دریافتهاند که این ملکول میکرو RNA خاص تجلی ژنهایی را تنظیممیکند که درایجاد نورونها دخالت دارند.
برای انجام آزمون بالینی براساس این روش و تهیهی بیوپسسی کوچک از بیحسی موضعی استفاده میشود. این آزمون به سادگی دربیمار سرپایی قابل انجام است و ظرف چند ساعت، رشتهبندی میکرو RNA و پروفایل آن حاضر میشود. برای بیماری پیچیدهیی مانند شیزوفرنی، این روش، ساده، سریع و صحیح است.
پیش از آنکه با اطمینان بتوان ازاین آزمون بهره گرفت باید با انجام بررسیهای بیشتر، مسایل دیگری حل شود. به عنوان مثال هنوز معلوم نیست تغییرات تجلی میکرو RNA پیش از ظاهر شدن نشانههای شیزوفرنی آغاز میشود یا پس ازآن. در صورتی که این تغییرات پیش ازشروع نشانهها یا نزدیک آغاز زمانی بیماری اتفاق افتد، این آزمون ابزار تشخیصی با ارزشی خواهد بود زیرا به تشخیص زودرس و درمان زودرس کمک خواهد کرد.
حتی شاید استفاده از این آزمون بخت به تأخیر انداختن نشانهها را نیز سبب شود به عنوان مثال درافرادی با سابقهی خانوادگی شیزوفرنی، استفاده از این آزمون نشان خواهد دادآیا خانواده به بیماری مبتلا است یا نه و ضمن آنکه این اخطار زودرس به معنای تأثیر درمان وعلاج نیست ولی به بیمار و پزشک کمک خواهد کرد تا برای آنچه که در پیش است خود را آماده کنند.
ازنتایج این بررسیچنین برمیآید که بالقوه میتوان با استفاده از نورونهای بینی برای نورونهای مغز درسایر انواع پژوهشجانشینی بهدست آورد.
دریک بررسی دیگر که اخیراً انتشار یافته، پژوهشگران مرکز طبی دانشگاه کلمبیا پیشنهاد کردهاند درافرادی که درمعرض خطر شیزوفرنی هستند مقدار بیش از حد یکی از نوروترانسمیترهای مغز موسوم به گلوتامات سبب برافروخته شدن شعلهی روانپزیشی میشود.
