دکتر خسرو نیستانی - علومآزمایشگاهی
GH و ۱ـ IGF و آزمایشگاه
درگردهمایی نوامبر2003 بزرگترین دغدغهی شرکتکنندگان «آزمایشگاه» بود، میخواستند آزمایشگاهی داشته باشند که بتوانند صددرصد در تشخیص و هم درپیگیری درمان به آن تــکیه کننـــد و ظاهـــراً حــدود ده سال قبل برای اندازهگیری GH و ۱ـIGF روش خوبی وجود نداشته است زیرا که آن سالها روشهای پلیکلونال رادیوایمونواسی(AIR) وجود داشت که کمتر حساس بودند، اندازهگیریهای ایمونورادیومتری نشان میدهدکه فعالیت بیماری پس از درمان تشدید میشود و همانسالها هم اندازهگیری GH پس از خوراندن گلوکز را پیاده کردند، آن زمان دامنهی برنامهی این دو تست در زن و مرد و سنین مختلف معلوم نبود و همان کنگره پیشنهاد تعیین آنها را داد، خوشبختانه امروزه برای اندازهگیری GH و ۱ـIGF روشهای بسیار حساســی با روش الایزا (ELISA)=(EIA) وجود دارد کیت ها دارای کالیبراتور، کنترل بالا، پائین و نرمال و استانداردهای متعدد هستند و با الایزا ریدر قرائت آنها دقیق است ونتیجه به صورت دیژیتال، چاپ شده و منحنی داده میشود، نرمال رنج (دامنهی طبیعی) نیز دقیقاً بررسی شده است، تســت کاملاًِ اختصاصی است و جـواب متــقابل آن با hCG, LH,FSH (درحد نرمال غیرحاملگی) ـ TSH و پرولاکتین برای هر یک کمتر از۰۱/۰درصد است، حتی تست را با افزودن دستی مقدار معینGH یا ۱ـIGF نیز امتحان کردهاند و حساسیت تست محرز شده است، دامنهی طبیعی به شرح زیر است:
کمتر از یکسالگی12تا108 میکروگرم درلیتر
1تا3 سالگی13تا100 میکروگرم درلیتر
3تا6 سالگی26تا280 میکروگرم درلیتر
6تا9 سالگی 85 تا230 میکروگرم درلیتر
9تا12 سالگی 98 تا404 میکروگرم درلیتر
12تا15 سالگی 142تا525 میکروگرم درلیتر
15تا20 سالگی146 تا415 میکروگرم درلیتر
20تا30سالگی 89 تا276 میکروگرم درلیتر
30تا40 سالگی 22 تا197 میکروگرم درلیتر
40تا50 سالگی 49 تا147 میکروگرم درلیتر
50تا60 سالگی 35 تا210 میکروگرم درلیتر
60تا70 سالگی30 تا196 میکروگرم درلیتر
بیشتر از70سالگی 56 تا191 میکروگرم درلیتر
مقدار نرمال درنواحی مختلف دنیا برای GH متفاوت است ولی روی هم رفته تاکنون در اشخاص سالم مقدار بیش از 150 میکروواحد در میلی لیتردیده نشده است ویکی از مشکلات روشهای الایزا پــدیدهی قــلاب یا(Hook Effect) است که در کیت های جدید کاملاً رفع شده و حتی تا نتایج بالاتر از 2500 ظاهر نمیشود. این پدیده، پــدیدهیی است مانند پدیـدهی منـطقهیی Zone Effect)) درمورد آزمایش رایت که دربعضی رقتها ممکن است نتیجه گم شود و در رقتهای بیشتر دوباره ظاهر شود.
درمواردی که علائم بیماری مشهود باشدGH و۱ـIGF نرمال باشد ازتست سرکوب گلوکز استفاده میشود. بیمارصبح ناشتا دربستر میماند یک نمونه خون میگیریم بعد صدگرم گلوکز میخورانیم باز یک نمونه خون میگیریم، دقیقه های سی وشصت هم نمونه میگیریم، آنگاه GH را اندازه میگیریم، درتست سرکوب نمونه60 و120کمتر از 2 باشد درتست تحریک GHRG به اضافه GHRP-6 از انفوزیون کلرورسدیم استفاده میشود، ازتحمل انسولین و روش ورزش هم استفاده میشود که شرح روشها موجب اطالهی کلام میشود دامنه طبیعی GH بند ناف 8تا41 نانوگرم درمیلیلیتر نوزاد5 تا ۳۵ ، اطفال2تا ۱۰ ، مردان0 تا 4، زنان0تا ۸۱ ، بالای۰۶ سال مرد 1تا9 و در زنان 1تا16 است.
موارد درخواست GH و۱ـIGF
خوشبختانه موارد عارضهی آکرومگالی بسیار نادرست با این همه این بیماری وهمچنین کوتولهیی بسیار با اهمیت هستند زیرا وجود موارد اندک درجامعه نمود بسیار دارد و جامعه هیچگاه حتی یکی دو مورد آنها را فراموش نمیکند، هنوز مردم یک مورد آکرومگالی را به یاد دارند که روزها در ویترینی او را نمایش میدادند و برای دیدن او بلیط فروشی میکردند یا آن مأمور راهنمایی را که سر چهارراه مردم به هم نشان میدادند واین چند بیمار هم بسیار مسأله ساز هستند درگیر عوارض سنگین بیماری خود هستند وازنظر روانی هم درعذاب هستند واغلب هم برای مبارزه با وضع خود، به جای اینکه منزوی شوند خود را عرضهی فیلمها و سریالهای کمدی میکنند تا نوع انگشتنمایی خود را تغییر دهند با توجه به این مراتب تشخیص و درمان این دو عارضه یعنی اکرومگالی و ژیگانتیسم بسیار اهمیت دارد، به جز این دومورد درکودکان کوتاه قد و کودکانی که رشد مطابق سن خود ندارند، دربیاشتهایی روانی، دراسترس و درکوتولهیی و همچنین در دوپینگ نیز اندازهگیری مورد درخواست است، اخیراً در ناباروری و موارد ناموفق IVF به مدت دو ماه به گیرندهی جنین GH تجویز میکنند و دراین مدت کنترل مقدار آن ضروری است.
مطالبی که دراین مقاله عرضه شد بیشتر مربوط به حدود ده سال قبل است. آنچه مربوط به آزمایشگاه بودبه روزعرضه شد تا رفع نگرانی پزشکان بشود.مطالب مربوط به درمان و جراحی شاید تغییراتی کرده باشد، به همین دلیل ازجراحان بزرگ مغز واعصاب ومتخصصان غدد درون ریز به خصوص مراکز غدد و متابولیسم دانشگاه تهران و شهید بهشتی درخواست دارم مطالب جدید را ارائه نمایند همچنین ازمرکز بزرگ رویان و سایرمراکز درمان ناباروری میخواهم نظر وتجربیات خود را درمورد استفاده از GH بیان فرمایند.
